در مدح حضرت امام حسینؓ
Mir Taqi Mir (1723–1810)فلک کے جور و جفا نے کیا ہے مجھ کو شکار
ہزار کوس پہ ہے جاے اک تپیدن وار
خراب کوہ و بیابان بیکسی ہوں میں
بہ رنگ صوت جرس ہر طرف ہے میرا گذار
بغیر خوردن خوں کب نہار ٹوٹے ہے
سواے گریۂ صبح اب کہاں ہے آب خمار
لگیں نہ داغ سو کیوں پھیکے میرے سینے پر
نمک نہیں نظر آتا بجز رخ دلدار
سو وہ بھی دیکھنا ملتا نہیں ہے گھر بیٹھے
مگر ہوں ہند میں رسواے کوچہ و بازار
سواے نالۂ جاں سوز کون ہے دل سوز
بغیر آہ سحرگاہ کون ہے غم خوار
جنوں میں جب سے خوش آیا لباس عریانی
نہیں ہے دامن صحرا میں تب سے مجھ کو قرار
ہمیشہ ساتھ ہے دامن سوار لڑکوں کے
مگرکہ خاک وفا سے بنا ہے میرا غبار
عجب ہے مجھ کو جو تو دیکھنے نہیں آتا
رہا ہوں ایک تری انکھڑیوں کا میں بیمار
ہوا ہوں جور فلک سے نپٹ ہی زار و نزار
پہنچیو یا خلف الصدق حیدر کرار
شہا غلام کو تیرے یہ زور بازو ہے
کہ وقت جنگ جو لے کر کماں کو ہووے سوار
اگر پہاڑ ہو دشمن تو اس کے سینے میں
کماں سے چھوٹتے ہی تیر بند ہو سوفار
لگاوے پھر وہیں دوچار ایسی پے درپے
کہ ایک کا ہو نشاں دوسرے کی جاے قرار
کرے ہے فخر بہت اوج پر فلک شاہا
رضا جو ہو تو کروں تیرے روضے کا بستار
کہ انفعال ہو لاف و گزاف سے اس کو
زمیں ہے صحن کی جس کے یہ گنبد دوار
کرے ہے جوہر اول نگاہ جس ساعت
تو ایک ہاتھ سے تھانبے ہے سر اپر دستار
امام ہر دوجہاں جس کی آستاں کی خاک
رکھے ہے رتبۂ کحل جواہر الابصار
زہے وہ روضہ جہاں دیدۂ ملک ہیں فرش
قدم کو رکھتے ہوئے ان پہ آتے ہیں زوار
اگر طلوع ہو خورشید سامنے اس کے
ہر ایک ذرے کو واں کے ہے یہ لب گفتار
کوئی کہے کہ یہ کیا شوخ چشم شپر ہے
کوئی کہے کہ یہ ہے موش کور ناہموار
لیا ہے روز سیہ نے بہت اسے گھبرا
چلی ہے چھوڑ کے حیراں ہو رخنۂ دیوار
شعاع روضے کے قبے کی ہے گی عالمگیر
پھرے گا سایۂ شب اب جہاں میں ہوتا خوار
بہ صانعے کہ یہ نقاشیاں ہیں سب اس کی
زمیں ہو یا ہو فلک یا حجر ہوں یا اشجار
بہ احمدےؐ کہ نبوت ہوئی ہے اس پر ختم
بہ فاطمہؓ کہ وہ ہے بنت سید مختار
بہ مرتضےٰؓ کہ ولایت مسخر ان نے کی
بہادری ہے غلاموں کی جس کے فن و شعار
بہ آں امام کہ کشتہ ہے زہر قاتل کا
گرے ہیں لخت دل اس کے زمیں پہ کٹ کے ہزار
بہ آں شہید کہ تشنہ لب و شکستہ دل
موا ہے دشت بلا میں ہیں اب تلک آثار
کہ جب ہلال محرم نمود ہوتا ہے
جہاں میں کرتے قیامت ہیں اس کے ماتم دار
بہ سینہ سوزی داغ و بہ آتش ہجراں
بہ آہ سرد سحرگاہی و بہ نالۂ زار
بہ سردمہری شیریں بہ کینۂ خسرو
بہ گرم جوشی فرہاد و سختی کہسار
بہ عشق دیر بہ طوف حرم بہ سعی تمام
بہ لوح مشہد عاشق بہ سوز شمع مزار
بہ آب و رنگ گلستاں بہ بیکسی اسیر
کہ اس کو کنج قفس میں رہے ہے باد بہار
بہ ساغر مئے گلگوں بہ توبۂ سنگیں
بہ دل نوازی ساقی بہ ابر دریابار
بہ دستگیری چاک و بہ بے قراری جیب
بہ سینہ کاوی دشنہ بہ زخم دامن دار
بہ حیرت رخ جاناں بہ چشم واماندہ
بہ سعی باطل ناخن بہ عقدۂ دل کار
بہ قلقل و بہ سبو و بہ لغزش ہر دم
بہ مستی مئے ناب و بہ خاطر ہشیار
بہ پوچ گوئی و بے تابی و بہ بے خوابی
بہ کم زبانی صبر و بہ دیدۂ بیدار
بہ دیر و برہمن و کفر و یاصنم گوئی
بہ شیخ و مسجد و تسبیح و رشتۂ زنار
بہ سیل خانہ خراب و بہ وادی مجنوں
بہ جرگہ جرگہ غزالاں بہ دیدۂ خونبار
بہ خوشہ خوشہ سرشک و بہ داربست مژہ
بہ قطرہ قطرہ شراب و بہ جام دست یار
بہ ضعف جسم نزار و بہ طاقت سرکش
بہ جان عاشق مسکیں کہ یار پر ہے نثار
بہ خاک عاشق بے خانماں کہ باد صبا
نہیں دکھاتی اسے بعد مرگ کوچۂ یار
بہ اضطراب چراغ و بہ دشمنی نسیم
بہ خاطر دم آخر کہ اس سے ہے بیزار
بہ دور گردی رنگ قبول و یاس دعا
بہ اعتزاز اجابت بہ حلقۂ اذکار
بہ خیل خیل خرابی بہ گوشۂ صحرا
بہ خوش سوادی شہر و بہ قریہ و بہ دیار
بہ شوق وصل نگار و بہ جان مایوسی
بہ آرزوے ہم آغوشی و بہ بخت کنار
بہ سینہ کوبی زخم جگر بہ ماتم میرؔ
بہ جاں کنی گلوگیر و حسرت دیدار
قسم ہے میرے تئیں ان تمام قسموں کی
کہ تجھ کو علم ہے ان سب کا کیا کروں میں شمار
یہ آرزو ہے مرے دل میں مدتوں سے شہا
رہے نہ بعد مرے ہند میں یہ مشت غبار
اڑا دے اس کو صبا یاں تلک کہ لے پہنچے
تجھ آستان کے آگے کہ ہے فلک کردار
رہے ہمیشہ ترے دوستوں کے ساتھ اقبال
عدو کو تیرے نہ دے فرصت ایک دم ادبار
falak ke jaur-o-jafa ne kiya hai mujh ko shikar
hazar kos pe hai jae ik tapidan war
kharab koh-o-bayaban bekasi hun main
ba rang-e-saut-e-jaras har taraf hai mera guzar
baghair khurdin khun kab nahar tute hai
soai girya-e-subh ab kahan hai ab-e-khumar
lagen na dagh so kyun phike mere sine par
namak nahin nazar ata bajuz rukh-e-dildar
so wo bhi dekhna milta nahin hai ghar baithe
magar hun hind mein risoai kucha-o-bazar
soai nala-e-jan soz-e-kaun hai dil soz
baghair ah sahargah kaun hai gham khwar
junun mein jab se khush aya libas-e-uryani
nahin hai daman-e-sahra mein tab se mujh ko qarar
hamesha sath hai daman sawar larkon ke
magarke khak wafa se bana hai mera ghubar
ajab hai mujh ko jo tu dekhne nahin ata
raha hun ek tiri ankhriyon ka main bimar
hua hun jaur-e-falak se nipat hi zar-o-nizar
pahunchiyo ya khalaf alsidq haidar-e-karrar
shaha ghulam ko tere ye zor-e-bazu hai
ke waqt-e-jang jo le kar kaman ko howe sawar
agar pahar ho dushman to us ke sine mein
kaman se chhutte hi tir band ho sofar
lagawe phir wahin dochar aisi pe darpe
ke ek ka ho nishan dusre ki jae qarar
kare hai fakhr bahut auj par falak shaha
raza jo ho to karun tere roze ka bastar
ke infial ho laf-o-gazuf se us ko
zamin hai sehn ki jis ke ye gumbad-e-dawar
kare hai jauhar-e-awwal nigah jis saat
to ek hath se thanabe hai sar upar dastar
imam har dojahan jis ki astan ki khak
rakhe hai rutba-e-kohl-e-jawahir alabsar
zahe wo rauza jahan dida-e-malak hain farsh
qadam ko rakhte hue un pe ate hain zawwar
agar tulu ho khurshid samne us ke
har ek zarre ko wan ke hai ye lab-e-guftar
koi kahe ke ye kya shokh chashm-e-shappar hai
koi kahe ke ye hai mosh-e-kor nahamwar
liya hai roz-e-siyah ne bahut use ghabra
chali hai chhor ke hairan ho rakhna-e-diwar
shua-e-roze ke qabe ki hai gi alamgir
phirega saya-e-shab ab jahan mein hota khwar
ba sane ke ye naqqashiyan hain sab us ki
zamin ho ya ho falak ya hajar hun ya ashjar
ba ahmade ke nabuwwat hui hai us par khatm
ba fatima ke wo hai bint-e-sayyad-e-mukhtar
ba martaze ke wilayat musakhkhar un ne ki
bahaduri hai ghulamon ki jis ke fan-o-shiar
ba an imam ke kushta hai zahr-e-qatil ka
gire hain lakht-e-dil us ke zamin pe kat ke hazar
ba an shahid ke tishna lab-o-shikasta dil
mua hai dasht-e-bala mein hain ab talak asar
ke jab hilal-e-mahram numud hota hai
jahan mein karte qayamat hain us ke matam dar
ba sina sozi dagh-o-ba atish-e-hijran
ba ah-e-sard sahargahi-o-ba nala-e-zar
ba sardmehri shirin ba kina-e-khusrau
ba garm joshi farhad-o-sakhti-e-kohsar
ba ishq der ba tauf-e-haram ba sai tamam
ba lauh-e-mashhad-e-ashiq ba soz-e-sham-e-mazar
ba ab-o-rang-e-gulistan ba bekasi asir
ke us ko kunj-e-qafas mein rahe hai bad-e-bahar
ba saghar-e-mai gulgun ba tauba-e-sangin
ba dil nawazi saqi ba abr-e-dariyabar
ba dastgiri chak-o-ba be qarari jeb
ba sina kawi dashna ba zakhm-e-daman dar
ba hairat rukh janan ba chashm-e-wamanda
ba sai-e-batil nakhun ba uqda-e-dil kar
ba qulqul-o-ba subu-o-ba laghzish har dam
ba masti-e-mai-e-nab-o-ba khatir-e-hushyar
ba poch goi-o-be tabi-o-ba be khwabi
ba kam zabani sabr-o-ba dida-e-bedar
ba dair-o-barahman-o-kufr-o-yasanam goi
ba shaikh-o-masjid-o-tasbih-o-rishta-e-zunnar
ba sail-e-khana kharab-o-ba wadi-e-majnun
ba jirga jirga ghazalan ba dida-e-khunbar
ba khosha khosha sarishk-o-ba darbast mizha
ba qatra qatra sharab-o-ba jam-e-dast-e-yar
ba zof jism-e-nizar-o-ba taqat-e-sarkash
ba jan-e-ashiq-e-masken ke yar par hai nisar
ba khak-e-ashiq-e-be khanuman ke bad-e-saba
nahin dikhati use baad-e-marg kucha-e-yar
ba iztirab-e-charagh-o-ba dushmani nasim
ba khatir-e-dam akhir ke us se hai bezar
ba dur gardi rang-e-qubul-o-yas dua
ba etizaz ijabat ba halqa-e-azkar
ba khail khail kharabi ba gosha-e-sahra
ba khush sawadi shahr-o-ba qarya-o-ba dayar
ba shauq-e-wasl nigar-o-ba jan-e-mayusi
ba arzawe ham aghoshi-o-ba bakht-e-kanar
ba sina kobi zakhm-e-jigar ba matam mir
ba jan kini gulugir-o-hasrat-e-didar
qasam hai mere tain un tamam qasmon ki
ke tujh ko ilm hai un sab ka kya karun main shumar
ye arzu hai mire dil mein muddaton se shaha
rahe na baad mire hind mein ye musht-e-ghubar
ura de us ko saba yan talak ke le pahunche
tujh astan ke age ke hai falak kirdar
rahe hamesha tire doston ke sath iqbal
adu ko tere na de fursat ek dam idbar