حقائق اشیا اور معشوق حقیقی

اگراشیا چنین بودی کہ پیداست

سوال مصطفے کی آمدی راست

باحق، مہتردین گفت، الہی!

بمن بنمای اشیا را کما ہی

خداوند کہ این اشیا چگونہ است

کہ درچشم تو اکنون باژگونہ است

ہرچیز کہ پیداست، نمودست نہ بود

بعد ست کبود ییکہ بینی، نہ سما

نیست را بنمود ہست آن محتمم

ہست رابنمود بر شکل عدم

بحر را پوشید وکف کرد آشکار

باد را پوشیدو بنمودت غبار

چوں منارہ، خاک ِپیچاں در ہوا

خاک از خود چوں برآید برعلا

خاک را بینی بہ بالا ای علیل

باد رانہ، جز بہ تعریف و دلیل

کف ہمی بینی روانہ ہرطرف

کف پی دریا نہ دارد منصرف

کف بہ حس بینی و دریا از دلیل

فکر پنہاں، آشکار اقال و قیل

نفی را اثبات می پندا شیتم

دیدہ معدوم بینی داشتیم

این عدم را چوں نشانداندر نظر

چون نہاں کرد آں حقیقت او بصر

ایں جہان نیست بس ہستاں شدہ

واں جہان ہست بس پنہاں شدہ

رہ روان راخستگی راہ نیست

عشق خود راہ است و ہم خود منزل است

ہمچو آں ابلہ کہ تاب آفتاب

دید بر دیوار وحیران شد شتاب

عاشق دیوار رشد کا یں باضیافت

بے خبر کایں عکس خورشید سماست

چوں بہ اصل خویش پیوست آں ضیا

دید دیوار سیہ ماندہ بہ جا

اوبماندہ دوراز مطلوب خویش

سعی ضائع، رنج باطل پای ریش

گرچہ آہن سرخ شد، او سرخ نیست

پر تو عاریت آتش زنیست

گرشود پرنور روزن یا سرا

تو مدان روشن، مگر خورشید را

ورد ددیوار گوید رو شنم

پر توِ غیری ندارم، ایں منم

پس بگوید آفتاب ای نارشید

چونکہ من عائب شوم آید پدید

سبز ہا گویند ما سبزاز خودیم

شادو خندانیم وبس زیبا خدیم

فصل تابستان بگوید ای امم

خویش رابینید چوں من بگزرم

تن ہمی ناز دبہ خوبی وجمال

روح پنہاں کردہ فر پرو بال

گویدش، ای مزبلہ تو کیستی

یک دو روز از پرتوِمن زیستی

غنج ونازت می نہ گنجددر جہاں

باش کہ تامن شوم از تونہاں

پر توروح ست نطق چشم وگوش

پرتو آتش بود درآب جوش

آں شعاعی بود بر دیوار شان

جانب خورشید وارفت آں نشان

بر ہر آں چیزی کہ افتد آں شعاع

تو برآں ہم عاشق آئی اے شجاع

عشق تو بر ہرچہ آں موجود بود

آں زوصف حق چوز راندود بود

چوں زری با اصل رفت و مس بماند

از زری خویشتن مفلس بماند

طبع سیر آمد طلاق او بخواند

پشت بروی کردو دست از وی فشاند

از زراندود صفاتش پا بکش

از جہالت قلب را کم گوی خوش

کان خوشی در قلب ہا عاریتی ست

زیر زینت مایہ بی زینتی ست

زر زروی قلب درکان می رود

سوی آں کان تو برو، کان میرود

نو راز دیوار تا خور می رود

تو بدان خور روکہ در خورمی رود

زاں سپس بستان تو آب آز آسماں

چوں ندیدی تو وفادر ناوداں

ابر را تابی اگرہست از مہ است

ہر کہ مہ خواند ابر را او گمرہ است

نور مہ برابر چوں منزل شدہ است

روی تاریکش زمہ مبدل شدہ است

گرچہ ہمرنگ مہ است و دولت ست

اندر ابرآں نورمہ عاریت ست

دایہ عاریت بود روزی دوچار

مادرا! مارا تو گیر اندر کنار

من نخواہم دایہ، مادر خوش تر است

موسیم من، دایہ من مادر است

من نخواہم لطف حق از واسطہ

کہ ہلاک خلق شد ایں رابطہ